Mostrar mensagens com a etiqueta Teses. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Teses. Mostrar todas as mensagens

segunda-feira, 23 de janeiro de 2012

Sobre o princípio da intervenção mínima

A seguinte tese de mestrado está disponível online com acesso livre:

Ludovic Roudet, L'Intervention Minimale en Conservation-restauration des Biens Culturels: Exploration d'’une Notion, Paris, Université Paris I Panthéon-Sorbonne, 2007.

Está aqui.

Resumo:

La formulation de la notion d’intervention minimale est récente : son apparition tardive dans les codes de déontologie professionnelle ne remonte qu’aux années 1980. Mais au cours de la lente maturation de cette notion, de grands esprits européens — architectes, artistes, historiens ou scientifiques — et certains domaines de la conservation-restauration vont faire figure de guide, et ouvrir la voie à un autre mode de pensée : l’acceptation de certaines incomplétudes au nom de la sauvegarde d’autres valeurs portées par l’objet. Si la science joue un rôle croissant dans la compréhension de la structure des oeuvres, elle apporte également une désillusion majeure : le constat qu’à l’échelle de la matière, toute intervention provoque un bouleversement irréversible. Sauf à n’envisager que l’aspect matériel d’un bien culturel, l’intervention minimale ne peut adopter une position fixe ; divers exemples illustrent son déplacement en fonction de son ontologie : statut, usage, origine culturelle ou intention du créateur. Dès que l’on s’éloigne d’une conception classique et occidentale du bien culturel, notre déontologie se trouve déstabilisée : appliquée à une culture différente ou confrontée à l’art contemporain, elle ne fonctionne plus. La seule possibilité de conciliation semble résider dans le changement de statut.  L’intervention minimale est aujourd’hui fréquemment invoquée en conservation restauration des supports toile en peinture de chevalet. Différents cas exemplifient les variations possibles d’un minimum requis en fonction du contexte de chaque oeuvre.

Restauro e des-restauro em pintura mural

A seguinte tese de mestrado está disponível na internet com acesso livre:

Guylaine Ruard, Restauration/dérestauration en Peinture Murale: Un Problème Entre Histoire et Actualité, Grenoble, Université Pierre Mendès France, 2007.

Está aqui.

Resumo:

Ce mémoire dresse un bilan à jour de la question et des problématiques de la restauration/dérestauration dans le domaine de la peinture murale. Ces recherches s'inscrivent dans un projet personnel et professionnel, mais aussi scientifique. En effet, ce travail énonce les principes fondamentaux de la restauration, et les divergences qui peuvent exister entre la théorie et la pratique. Les deux premiers chapitres évoquent l'évolution technique et historique de la peinture murale, ainsi que la progression de la profession de restaurateur et de sa déontologie. Le dernier chapitre se consacre à l'étude d'exemples représentatifs de chantiers de restauration afin d'aborder les enjeux et facteurs décisifs qui justifient ou non une dérestauration.

sexta-feira, 20 de janeiro de 2012

Estudo de objectos de bronze e de bronze dourado

Outra tese de doutoramento que acabou de ser discutida e disponibilizada na internet é a seguinte:

Laura Brambilla, Multianalytical Approach for the Study of Bronze and Gilded Bronze Artefacts, Milano, Università degli studi di Milano, 2011.

Está aqui, igualmente com acesos livre.

Resumo:

This work focuses on one of the most common metal alloy used in the field of art: bronze. Bronze was discovered about 3500 years BC and was used in the antiquity to create tools, weapons, armour, and later coins, medals, sculptures and other works of art. Bronze objects were harder and more durable than stone or copper ones and easier to work than the iron ones. These characteristics contributed to render bronze a material largely widespread through millenniums. Of great interest are also the colourings that outdoor bronze exhibit. In fact, when exposed to atmosphere, copper and its alloys form a thin layer of corrosion products, called patina. The naturally formed patinas have different colours depending on the surrounding environment and its chemical composition: urban, rural, marine. A patina on a bronze artwork not only protects the metallic substrate, but also enhances the aesthetic of the artistic objects. Coloured patinas form spontaneously on copper alloys by very slow controlled corrosion either in the presence of moisture, carbon dioxide, and oxygen, or other chemical species present in the atmosphere. Patinas may also be created artificially by artists for aesthetic and protective reasons. Investigation of the corrosion behaviour of copper patinas is of utmost importance for understanding the atmospheric deterioration of bronze monuments as well as objects of cultural heritage. During this work, a multidisciplinary approach has been applied in order to thoroughly understand the degradation mechanisms of the patinas of corrosion products that naturally form over bronzes surface. Particular attention has been paid to the transformations connected to relative humidity variations. To further adorn and make more precious the artefacts, bronze statue were also gilded. The gilding of a bronze statue allows to obtain an object that has the same aspect of a statue made of pure gold, but that is less expensive and simultaneously presents certain resistance characteristics. Examples of gilded bronze artworks can be found in the Italian artistic patrimony, such as, for example, the horses of St. Mark in Venice, the statue of Marcus Aurelius in Rome and the Porta del Paradiso, the eastern portal of the Baptistery in Florence. The latter has been the starting point of this work. This important gilded bronze of the Italian Renaissance was damaged during the flood that devastated Florence in 1966 and since then a long process of restoration and characterization of the artwork started and it is still going on. The study of gilded bronze artworks is a difficult topic in the field of cultural heritage due to the complex structure (tri-layer) of the material. The structure, in fact, is composed by a metallic substrate (bronze), the gold and, between the two metals, a layer of corrosion products formed during time as a consequence of degradation processes. The presence of hygroscopic salts between the gilding and the bronze may lead to the detachment of the gold layer as a consequence of volume variation related to changes in the crystalline forms of the copper salts composing the patina. At the beginning of this work, the “Porta del Paradiso” was at the last stage of a long process of restoration carried out by the Opificio delle Pietre Dure and the door was almost ready to be finally unveiled to the public. At that stage of the research it was necessary to identify the best exposure option for this precious and unfortunately very unstable masterpiece of the Renaissance. The optimal display option for the “Porta del Paradiso” had to take into account two important factors: first, it was necessary to choose an environment that could assure the best preservation condition for the restored artwork and therefore able to block corrosion; second, a solution that could provide an enjoyable viewing experience for the public was also expected. To fulfil these requirements, three different showcases were tested: a) a closed showcase purged by nitrogen; b) a closed showcase with low and controlled relative humidity; c) an open showcase with controlled microclimate that should create the same local environmental conditions as the showcase with low RH, with the big advantage of avoiding a glass panel between the object and the visitor. To evaluate the resulting conditions of conservation imposed by the three different showcases, qualitative and quantitative studies were necessary. Unfortunately the techniques commonly used to obtain quantitative data regarding corrosion phenomenon from metallic artefacts (i.e. polarization resistance and electrochemical impedance spectroscopy) are not suitable for bimetallic artefacts such as the “Porta del Paradiso”. Initially some replicas of the “Porta del Paradiso”, with the same bronze alloy and the same gilding technique of the door, were produced by the OPD. It was then necessary to age these samples in order to obtain a system that reproduces the actual condition of the artwork. For this reason a new methodology was developed during this work for the electrochemical artificial ageing of gilded bronze specimens. Unfortunately, due to the unavoidable short circuit between gold and bronze, these aged samples were not suitable to obtain quantitative data concerning the corrosion rate of the door. An alternative solution appeared to be the realisation of galvanic sensors, used as replicas of corroded gilded bronzes, that were developed and used to measure the macrocouple current of the system “Bronze-Patina-Gold”, that is directly correlated to the corrosion rate by Faraday’s law. The most critical steps during the development of the galvanic sensors are: a) the preparation of an artificial patina of corrosion products and b) the gilding methodology. The realisation of an artificial patina proved to be a very crucial point, because the patina has to fulfil a series of important and specific requirements, such as: 1 – composition similar to the real cases, 2 – adequate thickness, 3 – good homogeneity, 4 – good adhesion to the substrate, 5 – adequate electrical resistance. The main constituents of natural patinas have been identified after a thorough literature review. Then a procedure for the realisation of artificial patinas with similar composition was developed. Different kind of patination techniques available in literature (such as chemical and electrochemical patination) have been tested to obtain the artificial layer of corrosion products. Unfortunately none of them allowed to obtain a patina with all the required characteristics. A new methodology was then developed for the patina used to realise the galvanic sensors. This method is inspired by the so-called “applied paste” and consists in spreading on the metallic surface a specific mixture of copper salts and water .This procedure allows to control precisely all the parameters previously mentioned. Concerning the second critical step, i.e. the gilding procedure, two different methodologies have been tested: sputtering and gold leaf application. The best one revealed to be the application of a gold leaf. A first set of galvanic sensors was realised and used for the solution of the “Porta del Paradiso” case. In that occasion they proved to be a very powerful tool and allowed the identification of the best display option for the doors. However these sensors presented some evident problems of durability and reproducibility. The methodology of preparations of the galvanic sensors has subsequently been completely revised and improved leading to the obtainment of new galvanic sensors, named “gold leaf galvanic sensors”, that proved to be much more durable and reproducible. The galvanic sensors can be used both for monitoring the corrosion rate of real objects and for testing new conservation or cleaning procedures.

Identificação de corantes com interesse em arte e arqueologia

Acabou de ser disponibilizada online a seguinte tese de doutoramento que foi discutida há poucos dias:

Federica Pozzi, Development of Innovative Analytical Procedures for the Identification of Organic Colorants of Interest in Art and Archaeology, Milano, Università degli studi di Milano, 2011.

Está aqui, com acesso livre.

Resumo:

Organic colorants obtained from natural sources such as plants and insects have been widely used as textile dyes or lake pigments for paintings, sculptures and other kinds of polychrome works of art since ancient times until the second half of the 19th century, when the industrial production of synthetic dyes had begun. Chemical investigation of such materials is of great interest to art historians, restorers and art conservators. In fact, the analysis of ancient dyes can be of help in revealing what kind of substances were available in particular periods and geographical areas, providing valuable data about the historical context of a work of art, the lifestyle and the technical knowledge reached by a certain population in a given historical age, shedding light on the possible interactions between different cultures as well as the trade routes and commercial transactions which may have allowed the usage of a particular colorant far from its geographical source. Moreover, discovering nature and origin of the coloring substances employed in the production of a work of art can provide precious information regarding its original color and appearance, thus offering new insights into the artist’s choices and original intention, the techniques used and the dates ante quem and post quem the art object was produced, possibly leading to the uncovering of falsifications and forgeries. Furthermore, scientific analysis applied to the study of art materials and, specifically, of pigments and dyes, may contribute to assess suitable conservation and restoration procedures to be applied to paint defects and degraded pigments in works of art of any kind; in fact, time, environmental conditions and several other circumstances unavoidably cause damage and deterioration to art objects and artifacts, which therefore require careful conservation to be safeguarded as important elements of our cultural heritage. The identification of historical dyes is currently one of the most challenging tasks in the chemical investigation of art materials, for three main reasons. First of all, colorants in works of art and archaeological textiles are usually included in complex matrixes such as paint layers or cloth fibers, where they are present in mixture with other substances, such as binding media or mordants, and in very low concentrations due to their high tinting power. Besides, sampling of art objects is always limited to microscopic fragments, when at all allowed. An additional analytical challenge is posed by the remarkable susceptibility to deterioration of organic materials, which can undergo a number of chemical degradation processes leading to the formation of specimens with a different molecular structure in comparison to the primary organic dye. Several instrumental techniques, of both chromatographic and spectroscopic type, have been employed for the detection of colorants over the years. In recent times, the great potential of SERS has been appreciated, as the adsorption of the analyte on nanosized metal surfaces, resulting in a significant enhancement of the Raman scattering intensity and strong fluorescence quenching, leads to obtaining a specific fingerprint for many organic substances, markedly reducing the amount of sample that would be otherwise required for analysis. However, on the other hand, SERS poses a whole set of challenges, as only a small number of molecules have been studied so far and the necessity of searchable databases of reference materials is still to be fulfilled; moreover, SERS is not a separation technique, and therefore it often suffers from spectral interferences due to the presence of impurities or matrix components. In this context, the present doctoral thesis work aims to the improvement of pre-existing analytical methods as well as to the development of innovative procedures for the identification of organic dyes of artistic and archaeological interest, with special attention being devoted to SERS. The scientific results here reported are the fruit of a research activity carried out both at Università degli Studi di Milano and in the Department of Scientific Research of the Metropolitan Museum of Art (New York, USA). First of all, an effective experimental protocol for SERS analyses on silver colloids aggregated by NaClO4 was optimized and a wide spectral database of historical natural colorants was thus assembled, containing among the others the spectra of several dyes never studied before. The SERS procedure developed, in association with complementary analytical investigations of different kind, was then successfully applied to the identification of a yellow dye in ancient wool threads from the Libyan Sahara and to the detection of several colorants in Kaitag textiles, a unique embroidered textile art form from Caucasus. Work carried out at the Metropolitan Museum of Art comprises a comparative study of the most relevant SERS approaches recently introduced in art analysis: relative merits and drawbacks of HF hydrolysis and non-hydrolysis methodologies were evaluated, and a two-step procedure for the investigation of organic dyes in works of art was proposed. Results obtained from reference dyes were compared with those achieved on samples taken from a number of artworks and ancient objects, including masterpiece oil paintings, musical instruments, archaeological textiles and lake pigments. Watercolors from a historical Winsor & Newton handbook dating to 1887 were then characterized using SERS and ordinary Raman spectroscopies, and a database of original art materials was acquired, to be used for dating as well as in authentication and identification studies. Also, coupling of TLC and SERS was investigated and tested as a promising tool for the separation and identification of the main alkaloid constituents of Syrian rue dye. Finally, a comprehensive Raman study of monobromoindigo, component of the historical colorant Tyrian purple, was performed, together with a detailed assignment of the spectral lines observed by comparison with density functional theory (DFT) quantum mechanical calculations.

sexta-feira, 13 de janeiro de 2012

Análise de Pigmentos por Técnicas de Espectroscopia e Difracção de Raios X

A seguinte tese de mestrado está disponível na internet com acesso livre:

Ana Carina Pereira Fernandes, Análise de Pigmentos por Técnicas de Espectroscopia e Difracção de Raios X, Coimbra, Faculdade de Ciências e Tecnologia da Universidade de Coimbra, 2011.

Está aqui.

Resumo:

Para o desenvolvimento das áreas de restauro e conservação tornou-se de extrema importância a análise das obras de arte com recurso a técnicas de análise diferentes e complementares. O estudo de pigmentos veio-se a revelar um instrumento de valor na caracterização de obras de arte, sendo uma mais-valia para a história da arte, uma vez que fornece informações relevantes sobre as obras. Neste trabalho, foram feitos estudos de pigmentos e de algumas amostras de obras de arte com recurso a técnicas de análise não destrutivas (Espectroscopia micro-Raman e Fluorescência de raios-X) e destrutivas (Difracção de raios-X) para se obterem resultados sólidos. O objectivo principal deste trabalho é a realização de uma base de dados para a aparelhagem de espectroscopia micro-Raman, de baixa resolução (cerca de 50 cm-1), com base nos pigmentos comprados para mais tarde, ao analisar obras de arte, ser possível obter a sua composição.

quinta-feira, 12 de janeiro de 2012

Problemas de conservação de pintura mural causados pelo envelhecimento do poliacetato de vinilo

Acabou de ser disponibilizada online a seguinte tese de doutoramento:

Anna Nualart i Torroja, Les Pintures Murals Negres del Monestir de Pedralbes: Problemes de Conservació-restauració Causats Per l'Envelliment de l'Acetat de Polivinil, Barcelona, Universitat de Barcelona, 2006.

Está aqui, com acesso livre.

Resumo:

El mes de juny de l’any 2000 es va inaugurar l’exposició “Petras Albas. El monestir de Pedralbes i els Montcada (1326-1673)” al Museu-Monestir de Pedralbes. Aquesta exposició, que havia de ser temporal i es va acabar convertint en semi-permanent, estava constituïda en la seva major part per obres del fons de la collecció de les monges, amb l’aportació externa d’alguna altra obra per completar-ne el discurs museològic. Els comissaris de l’exposició havien inclòs entre les peces escollides les anomenades “pintures negres”, que són l’objecte principa d’aquesta tesi. Aquestes pintures murals són una de les obres menys vistoses, de les que tenen menys protagonisme, d’entre les que integren la collecció del Museu-Monestir de Pedralbes. No semblen, a priori, l’obra més interessant des del punt de vista d’un encàrrec professional per a un conservador-restaurador. però el poc que es coneix de les pintures negres i la seva raresa (es desconeixen altres pintures similars que s’hagin pogut conservar), així com les patologies derivades del seu arrencament i traspàs l’any 1974, aconsellaven aprofundir en el seu estudi, que, mica en mica, va acabar resultant absorbent. Volem posar en relleu amb el treball realitzat el fet que de l’estudi d’un objecte en procés de restauració, aparentment intranscendent i opac, que s’ha mantingut al marge de l’interès dels estudiosos, amb la voluntat de respondre les preguntes menys evidents, és possible arribar a entendre com pensaven i vivien les persones d’una època tan allunyada del nostre temps com és el segle XIV, més enllà d’intentar resoldre els problemes estrictes de conservació que pugui presentar. El treball es va iniciar l’any 2000 amb l’encàrrec de restaurar les pintures negres traspassades per poder-les exhibir en condicions acceptables en l’exposició. El primer contacte amb les pintures va ser una inspecció visual en què es va constatar un problema important de conservació-restauració i es va elaborar una llista de qüestions per respondre que abraçaven un espectre d’àmbits força diversos. La informació que hem anat obtenint de la investigació duta a terme s’ha organitzat en els quatre capítols de la tesi. Al primer capítol s’ha agrupat la informació referent a l’entorn de les pintures: qui les va encarregar i on eren quan es van realitzar. S’ha fet un treball de documentació de la figura de la reina Elisenda i de la seva obra, el monestir de Pedralbes, des de la fundació d’aquest fins la mort de la reina fundadora. Al segon capítol s’han posat en comú dos fonts de documentació fonamentals per conèixer com es va dur a terme l’arrencament i el traspàs de les pintures negres: una filmació en pellícula de 16 mm realitzada per documentar el procés i la fitxa del catàleg de l’exposició Barcelona restaura, realitzada l’any 1980. S’ha pogut recórrer també, sortosament, a informació de primera mà d’alguns dels protagonistes de la intervenció: el Sr. Joaquim Pradell i Ventura, restaurador de l’antic Servei de Museus d’Art, i la Sra. M. Assumpta Escudero i Ribot, primera directora del Museu- Monestir de Pedralbes i impulsora de les excavacions que van perpetre identificar part del palau de la reina Elisenda al mateix monestir, tots dos jubilats en l’actualitat. El tercer capítol aprofundeix en el tractament realitzat a les pintures negres en el moment del seu traspàs a un nou suport. En aquest moment, es consuma el canvi d’estat de les pintures, que deixen de ser «pintures murals» per passar a convertir-se de fet en un nou bé cultural moble. S’ha obtingut la informació del procés amb l’ajut de les fonts citades en el segon capítol, però l’estudi de les pintures s’ha complementat amb anàlisis físiques i químiques de la seva estructura i composició. S’ha dut a terme també un estudi de l’adhesiu utilitzat per al traspàs de les pintures al nou suport, el poliacetat de vinil, i del procés d’envelliment o degradació que aquest pateix, atès que és el principal causant de les patologies que presenten actualment les pintures negres El quart capítol vol respondre les preguntes menys pragmàtiques que generen les pintures negres, és a dir aquelles qüestions relacionades amb el seu significat. S’hi recull la informació de l’anàlisi iconogràfica de les pintures i també els referents culturals i religiosos del moment en què es van crear, així com una aproximació a la presència de la mort en la vida quotidiana al segle XIV. Per respondre aquestes qüestions ha calgut recórrer a la bibliografia especialitzada en iconografia i simbologia, i a les mateixes fonts de la literatura religiosa que les ha generades, així com a la bibliografia sobre la història de les mentalitats, el pensament i la vida quotidiana. Finalment, a l’apèndix documental s’aporten documents de referència necessaris per a la consulta durant la lectura de la tesi.

Estudo e conservação de uma pintura do Palácio Nacional da Pena

A seguinte tese de mestrado acabou de ser colocada na internet com acesso livre.

Dina da Costa Reis, The materials, technique, conservation treatment and after-care of interior de um convento, Lisboa, Faculdade de Ciências e Tecnologia da Universidade Nova de Lisboa, 2011.

Está aqui.

Resumo:

This thesis concerns the study of the materials and techniques of the painting on canvas “Interior de um Convento” belonging to the Portuguese monument Pena National Palace (PNP) and the description of the conservation treatment carried out. The study required the use of several examination and analysis tools such as OM (Optical Microscopy), UV (ultraviolet) and IR (infrared) photography, µ-EDXRF (Energy Dispersive X-ray Fluorescence), µ-Raman (Raman spectroscopy) µ-FTIR (Fourier Transform Infrared Spectroscopy) and SEM-EDX (Electron Scanning Microscopy with Energy Dispersive X-ray Spectroscopy). The conservation treatment focused on minimal intervention with the purpose of maintaining the integrity of a nineteen century painting that has never been restored until the present date. Simultaneously, a project to investigate the best back and front protection system for the PNP’s paintings collection was initiated. Relative Humidity (RH) and temperature fluctuations were measured in the Palace and inside the half-closed and fully closed systems used to protect twelve model paintings constructed for the purpose. The objective was to choose the best protection system for dampening RH and temperature fluctuations while preventing the risk of mould occurrence. The preliminary results (4 months of readings) showed that the risk of mould growth requires further study for in a more prolonged period which encompasses seasonal changes.

quinta-feira, 29 de dezembro de 2011

As argamassas da cidade romana de Ammaia (Marvão)

Acabou de ser disponibilizada na internet a seguinte dissertação de mestrado:

Maria Inês Santos de Lemos Cardoso, Cidade Romana de Ammaia: estudo das argamassas, Lisboa, Faculdade de Ciências e Tecnologia da Universidade Nova de Lisboa, 2011.

Está disponível, com acesos livre, aqui.

Resumo:

A cidade romana de Ammaia (Marvão) é considerada o testemunho mais importante da presença romana no distrito de Portalegre e a única cidade conhecida na região. De acordo com as evidências históricas e arqueológicas, a Ammaia terá sido edificada no século I a.C, atingindo o seu auge na segunda metade do século I até ao final do século II, como um importante centro urbano da Lusitânia. Neste trabalho foram analisadas as 19 argamassas de assentamento e revestimento das estruturas de alvenaria da Torre Oeste (Porta Sul), da área habitacional junto à Torre Oeste, do macellum, do peristylium, das termas, do podium do templo e do pórtico do fórum. A metodologia de caracterização química, mineralógica e microestrutural das argamassas envolveu diversas técnicas complementares, tais como, a estereomicroscopia, difracção de raios-X, análise termogravimétrica e análise térmica diferencial, microscopia electrónica de varrimento com espectroscopia de raios X dispersiva de energia acoplada e colorimetria. Os resultados indicam que as argamassas correspondentes ao início da edificação da cidade eram essencialmente constituídas por terra. Posteriormente, as argamassas passaram a ser constituídas por ligantes calcíticos, não correlacionáveis com a geologia local. As argamassas de revestimento do tanque e do pavimento do templo incluem fragmentos cerâmicos – cocciopesto na sua composição, conforme preconizado por Vitrúvio, nos livros De Architectura. As amostras com ligantes que se relacionam com a geologia local, provavelmente, são posteriores à ocupação romana. Do presente estudo resultaram informações relevantes sobre a evolução tecnológica da construção romana, a proveniência das matérias-primas, o contexto histórico das estruturas arqueológicas e linhas de orientação para a conservação e restauro das argamassas.

quinta-feira, 1 de dezembro de 2011

Imagiologia de obras de arte

Acabou de ser disponibilizada online a seguinte tese de doutoramento:

Ayesha Younus, 2D and 3D Terahertz Imaging. Application to Art Science, Université de Bordeaux I, 2011.

Está aqui.

Resumo:

The scope of this thesis is to demonstrate the potential of terahertz (THz) imaging for non-destructive evaluation of various artworks associated with a complete 3D volumetric inspection. For this purpose we used a pulsed THz time-domain spectrometer and a portable millimeter continuous wave scanner. Time-of-flight of THz electric field and material dependent spectroscopic information allows the analysis of various artistic samples. THz imaging was able to reveal buried layer information, covered by several layers of painting and plaster. It was also possible to evaluate the variations of the painting thickness along with their spectroscopic features in the THz range. The portable imaging system was used for the inspection of real historical art samples preserved at museum of Aquitaine (France). THz computed tomography has been performed for visualizing volumetric objects. Different reconstruction methods have been compared in order to enhance final image quality with the optimization of the number of projections. Finally the tomographic technique was used for a complete 3D inspection of historical art objects.

sábado, 12 de novembro de 2011

Conservação do edifício do Museu de São Roque, em Lisboa

Foi há pouco disponibilizada online a seguinte tese de mestrado:

Sílvia Linhares de Freitas Pereira, O edifício do Museu de São Roque mais de um século de remodelações: história, projectos e intervenções, Faculdade de Letras da Universidade de Lisboa, 2011.

Está disponível aqui.

Resumo:

O presente trabalho pretende dar a conhecer a história da arquitectura do Museu de São Roque, enquanto edifício histórico alvo de diversas intervenções estruturais ao longo de mais de um século. Simultaneamente, tem como propósito reunir informações relevantes para um futuro estudo, acerca da influência das intervenções efectuadas, sobre o estado de conservação do edifício e, particularmente, do acervo nele inserido. Pela sua relevância para este último objectivo, incidiu-se grande parte do levantamento histórico sobre as técnicas e materiais utilizados nas empreitadas, uma vez que estes encerram dados úteis a essa análise. Este estudo vem assim contribuir, não só com novos dados históricos acerca das intervenções levadas a cabo neste centenário museu de arte sacra, mas também demonstrar a importância e utilidade da interdisciplinaridade no estudo e preservação do património, evidenciando-se, neste caso particular, a mais-valias da disciplina da história da arte para esse efeito.

sexta-feira, 11 de novembro de 2011

Conservação de pintura moderna

Acabou de ser diponibilizada na internet a seguinte tese de mestrado:

Diana Nogueira Rodrigues Conde, Study of Materials, Technique and Conservation Treatment of Sinfonia Heroica by Dordio Gomes, Lisboa, Faculdade de Ciências e Tecnologia da Uiversidade Nova de Lisboa, 2010.

Está aqui.

segunda-feira, 18 de julho de 2011

Conservação preventiva das áreas de exposição e reservas

Acabou de ser disponibilizada online a seguinte tese de mestrado com acesso livre:

Ana Andreia Alberto Lopes, Conservação Preventiva: Construção de Uma “Checklist” Aplicada Às Áreas de Exposição e Reservas, Lisboa, Faculdade de Ciências Sociais e Humanas, Universidade Nova de Lisboa, 2011.

Está aqui.

Resumo:

Pretendia-se criar uma ferramenta, apoiada em princípios e prioridades da conservação preventiva, que fizesse parte integrante das rotinas de trabalho dos Museus, com o intuito de facilitar, metodizar e orientar de uma forma prática e concisa o trabalho pelos funcionários responsáveis por esta área nos mesmos, assegurando assim a estabilidade do acervo museológico e as próprias funções do Museu descritas na Lei-Quadro dos Museus Portugueses: conservar, estudar, divulgar, e expor. Para este fim, optou-se por utilizar o formato de ?checklist? pois a sua estrutura ia de encontro aos objectivos que se pretendiam alcançar. Refira-se que no âmbito do tema escolhido para a presente dissertação, apesar de terem sido encontradas algumas ?checklists? na área da conservação preventiva de bens museológicos, não foi encontrada nenhuma relativamente ao tema seleccionado, aumentando o interesse para a realização da mesma. Pretende-se criar uma ferramenta útil e ao mesmo tempo inovadora. Note-se que a finalidade deste trabalho não se prenderá com a análise e diagnóstico de uma determinada colecção de um Museu relativamente à identificação dos riscos específicos a que a colecção está sujeita, mas antes a criação de um guia para o/os responsável/eis pelo acervo museológico, reunindo na mesma lista todas as tarefas essenciais e indispensáveis a realizar nas áreas de exposição e reservas, aquando das inspecções de rotina e monitorização praticadas pelos mesmos. Para a construção da ?checklist? não foi usada nenhuma outra anteriormente realizada. Esta foi construída através da análise e estudo da bibliografia referente aos principais factores de deterioração que afectam as colecções dos Museus, a própria colecção e o edifício que a alberga. Mais, tendo em conta que a bibliografia em língua portuguesa sobre conservação preventiva é escassa e poucos são os museus e outras instituições que dispõem de publicações especializadas em língua estrangeira, pretende-se que a ?checklist? proposta na presente dissertação seja encarada como um manual de fácil acesso e compreensão, através de uma linguagem objectiva, servindo de apoio a estudantes e àqueles que tenham de tomar decisões nesta área, evidenciando e explanando os aspectos de maior relevância na área da conservação preventiva.

quinta-feira, 14 de julho de 2011

Curadoria como possível estratégia de conservação da arte contemporânea?

Acabou de ser colocada online com acesso livre a seguinte tese de mestrado:

Mariana Moraes Leitão Camarate de Campos, Conservação na Arte Contemporânea. Curadoria Como Possível Estratégia de Conservação? Estudo de Duas Obras Apresentadas na Exposição Alternativa Zero, Faculdade de Belas Artes da Universidade de Lisboa, 2011.

Está aqui.

Resumo:

A presente dissertação consiste numa reflexão sobre a actualização da ética da conservação face ao desenvolvimento dos meios de expressão artística na arte contemporânea. O uso deliberado de materiais efémeros juntamente com a importância dos aspectos intangíveis de determinadas obras contribuem em grande parte para as problemáticas que surgem neste campo das artes. Ao longo deste trabalho, a produção de documentação e a curadoria foram abordadas como importantes e possíveis estratégias de conservação. Foram ainda comparadas as funções do conservador e do curador e apresentados dois casos práticos de estudo de obras expostas na Alternativa Zero de 1977, com razões de efemeridade distintas. Sobre estas duas obras foi produzida documentação através da informação recolhida, incluindo o depoimento dos artistas e a execução de fichas esquemáticas que podem permitir uma possível reconstrução ou reinstalação das mesmas em futuras exposições.

quarta-feira, 29 de junho de 2011

Técnica da escultura em pedra

Acabou de ser livremente disponibilizada online a seguinte tese de mestrado:

Fernando Roussado Silva, A Técnica da Escultura em Pedra. Algumas Reflexões sobre o Talhe Directo, Lisboa, Universidade de Lisboa, Faculdade de Belas Artes, 2010.

Está aqui.

Resumo:

A presente dissertação de mestrado procura fazer uma descrição das matérias e das técnicas da escultura em pedra, cuja bibliografia é muitas vezes de difícil acesso e dispersa. Desse modo, pretende-se criar algumas informações sistemáticas, capazes de responder às solicitações técnicas mais importantes da metodologia da escultura em pedra.

Procura-se, igualmente, criar alguns pontos de reflexão, que se prendem com os fundamentos estéticos decorrentes da relação entre e escultor e a matéria, discutindo a problemática do talhe directo na escultura em pedra. Apresenta-se ainda os pressupostos teóricos, estéticos e plásticos da metodologia do talhe directo e de alguns dos seus criadores.

terça-feira, 14 de junho de 2011

Argamassas para intervenções de conservação e restauro

A seguinte tese de doutoramento está livremente disponível na internet:

Xavier Mas Barberà, Estudio y Caracterización de Morteros Compuestos, para Su Aplicación en Intervenciones de Sellados, Reposiciones y Réplicas, de Elementos Pétreos Escultórico-ornamentales, Valencia, Departamento de Conservación y Restauración de Bienes Culturales de la Universidad Politécnica de Valencia, 2006.

Está aqui.

Resumo:

El propósito de esta investigación se centra en el estudio de la efectividad de una serie de morteros compuestos. El empleo de estos materiales artificiales supone una alternativa a la piedra natural. De este modo, se intenta resolver problemas de sellados, reposiciones y réplicas en elementos escultórico-ornamentales realizados con piedra Tosca de Rocafort (genéricamente "Pedra de Godella") y piedra Bateig ("Pedra de Novelda"). Estas rocas, ampliamente utilizadas en monumentos del Patrimonio Valenciano, están sufriendo un importante deterioro causado por las alteraciones físicas, químicas y biológicas. El estudio llevado a cabo incluye la optimización de los parámetros experimentales que determinan el método preparativo y composición de los morteros compuestos. También, se han establecido todo un conjunto de propiedades físicas, químicas y de resistencia al biodeterioro mediante ensayos normalizados ampliamente utilizados en el ámbito internacional. Asimismo, se han diseñado una serie de ensayos dirigidos a determinar la idoneidad de estos morteros en su aplicación al campo de la conservación y restauración.

sábado, 4 de junho de 2011

Caracterização dos taninos usados na curtimenta vegetal de cabedais antigos

Acabou de ser disponibilizada online a seguinte tese de mestrado:

Lina Paula Bento Falcão, Caracterização dos Taninos Usados na Curtimenta Vegetal de Cabedais Europeus dos Séculos XVII a XIX, Lisboa, Faculdade de Ciências da Universidade de Lisboa, 2009.

Está aqui.

Resumo:

Neste trabalho é descrito o estudo da caracterização de taninos em cabedais, através de testes químicos colorimétricos sobre as fibras de cabedais e dos respectivos extractos obtidos com uma mistura de água/acetona. Com o objectivo de desenvolver a metodologia de análise, bem como obter resultados que sirvam de referência, foram estudadas seis amostras de cabedais actuais curtidos com taninos de diferentes proveniências vegetais, uma das quais de curtimenta mista vegetal/mineral. Esta metodologia foi aplicada ao estudo de quatro amostras de cabedais históricos provenientes de estofos de mobiliário de assento, nomeadamente, um couro lavrado português do século XVII, um marroquim do século XIX, um cabedal liso do século XIX e um guadamecil do século XVIII. Foi ainda incluído no estudo um cabedal utilizado numa encadernação datada do século XIX. A metodologia utilizada neste trabalho incluiu a adaptação e optimização de três testes químicos - os testes da rodanina, do ácido nitroso e do butanol acidificado, desenvolvidos para identificar, respectivamente, galhotaninos, elagitaninos e taninos condensados em tecidos vegetais - para a caracterização de taninos em amostras de cabedais. Os extractos de água/acetona foram ainda analisados através de espectrofotometria de UV-Vis e espectroscopia de FTIR. Através dos resultados obtidos verificou-se que a metodologia de análise utilizada permite a caracterização de taninos em amostras de cabedais. Confirmou-se a classe dos taninos presentes nas amostras de cabedais actuais e identificaram-se os taninos utilizados na curtimenta do marroquim, do cabedal liso e da encadernação.

Trata-se de uma das teses do Mestrado em Química Aplicada ao Património Cultural, da Faculdade de Ciências da Universidade de Lisboa, que funcionou entre 2002-2003 e 2007-2008, nos últimos anos em colaboração com o Instituto Politécnico de Tomar. Outras teses desse mestrado que estão online, algumas das quais já aqui foram referidas, são as seguintes:

  • Carolina Barata, Caracterização de Materiais e de Técnicas de Policromia da Escultura Portuguesa sobre Madeira de Produção Popular e de Produção Erudita da Época Barroca, Lisboa, Faculdade de Ciências da Universidade de Lisboa, 2008. Tese.
  • Judite Lucinda Miranda Botas, Determinação do Teor de Ligante em Argamassas Antigas por Diversas Técnicas, Lisboa, Faculdade de Ciências, Universidade de Lisboa, 2008. Tese.
  • Anabela Gomes Carvalho, Gravura Pré-Histórica da Praia do Pedrógão e sua alteração, Faculdade de Ciências da Universidade de Lisboa, 2008. Tese.
  • Ana Cristina de Oliveira Guilherme, Identificação e Caracterização de Faianças de Coimbra por Espectrometria de Raios X, Lisboa, Departamento de Química e Bioquímica da Faculdade de Ciências da Universidade de Lisboa, 2008. Tese.

sexta-feira, 27 de maio de 2011

Salvaguarda e reabilitação do património: o caso do Palácio Fronteira

Acabou de ser livremente disponibilizada online a seguinte tese de mestrado:

Joana de Avelar Teixeira Califórnia Quintas, Acções de Salvaguarda e Reabilitação do Património. O Exemplo do Palácio Fronteira, Lisboa, Faculdade de Arquitectura de Lisboa, 2011.

Está aqui.

Resumo:

A história ao revelar a nossa identidade faz com que a herança cultural seja um dos pilares para o nosso conhecimento. Perante este facto e face à existência de inúmeros documentos legais sobre a conservação e o restauro, as intervenções realizadas no património arquitectónico nem sempre são coerentes, colocando em risco a sua autenticidade. É necessária a investigação e a divulgação dos casos que vão contra esta situação, de modo a poder evitá-la. O Palácio dos Marqueses de Fronteira e Alorna distingue-se como um dos exemplos mais notáveis da arquitectura em Portugal e também, como um dos poucos que ainda mantém a sua função inicial de residência. A construção inicial tem origens no Séc. XVII com influências do Renascimento Italiano. Sucede-se, no Séc. XVIII, um importante momento na história do edifício, com a adição de novos elementos no período Barroco. Inúmeras foram as intervenções necessárias para a sua sobrevivência, mas as suas épocas, as técnicas utilizadas e os autores não estão claramente identificados, sendo importante estudá-los. Será apresentada uma análise cronológica das intervenções realizadas ao longo da história deste Monumento Nacional. A sua sistematização segundo uma estratégia global de acções de reabilitação, procurará contribuir para uma futura utilização de procedimentos que preservem e valorizem a nossa herança. Sugere-se que a coerência na conservação do conjunto histórico do Palácio e Jardins tenha como base um modelo de gestão, que associa as acções de reabilitação ao turismo cultural e que utilize diferentes actividades e iniciativas, como forma de salvaguarda.

quarta-feira, 25 de maio de 2011

Análise de corantes sintéticos antigos

Acabou de ser disponibilizada online a seguinte tese de mestrado:

Cátia Susana da Costa Nogueira Souto, Analysis of Early Synthetic Dyes With HPLC-DAD-MS. An Important Database for Analysis of Colorants Used in Cultural Heritage, Lisboa, Faculdade de Ciências e Tecnologia da Universidade Nova de Lisboa, 2010.

Está aqui.

Resumo:

The analysis of 62 early synthetic dyes from the Smithsonian?s Helmut Schweppe Collection with High Performance Liquid Chromatography – Diode Array Detection – Mass Spectrometry (HPLC-DAD-MSn) was performed. Several chromatographic and mass parameters were optimized in order to characterize the 62 dyes. This approach was also applied to selected natural dyes because early synthetic dyes were known to be dyed together with dyes from natural biological sources. Prior to the HPLC-DAD-MSn analysis, soft extraction methods were tested on dyed textiles. In the present study it was possible to characterize the 62 dyes from 11 chemical families as well as selected natural dyes using the same methodology. Also the soft extraction methods were successful in both synthetic and natural dyes recovery. This HPLC-DAD-MSn database was compared with samples from a Persian carpet, from 20th century. It was possible to conclude that the carpet was dyed with synthetic dyes. The yellow and beige colours were obtained with a mixture of azo flavine 3R (CI 13090) and orange IV (13080,) and the red colours were obtained with scarlet n for silk (CI 15635) and cotton scarlet (CI 27290). The blue colours were obtained with synthetic dyes probably from the tryarilmethane family. The green colour was obtained with a mixture of the yellow and blue synthetic dyes mentioned previously.

quinta-feira, 19 de maio de 2011

Deterioração e consolidação da madeira

A seguinte tese de doutoramento está livremente disponível aqui:

Julio Enrique Benítez Telles, Valoración del Deterioro de la Madera y la Efectividad de Su Consolidación, Midiendo la Frecuencia Fundamental de Oscilación. Estudio Experimental Aplicado a la Tablazón de los Artesonados de la Iglesia de San Francisco, Quito-Ecuador, Valencia, Departamento de Conservación y Restauración de Bienes Culturales de la Universidad Politécnica de Valencia, 2009.

Resumo:

En el campo de la preservación de bienes muebles, la consolidación de madera es un tratamiento extremo, aplicado cuando ningún otro medio es capaz de garantizar su estabilidad. En general, los restauradores estiman: el nivel de deterioro, la necesidad de consolidar y el resultado del tratamiento, empíricamente o con la ayuda de imágenes del interior del objeto. Este proceder se trasluce en estudios de diagnóstico, en reportes de intervención o en publicaciones especializadas, donde se caracteriza el deterioro en términos subjetivos como: ataque severo, avanzado estado de deterioro, mal estado, etc. En apariencia este hecho puede resultar poco relevante; sin embargo, cuando se desea tomar como referencia los tratamientos de otros profesionales o si la cantidad de madera a intervenir es importante, la valoración del deterioro y del resultado del tratamiento variará. Esto muestra la importancia de contar con un método que evalúe objetivamente el ataque y la consolidación. En la presente tesis, se abordó este problema y se concluyó que la frecuencia fundamental permite, por un lado, discriminar niveles de deterioro; por otro lado, determinar el efecto de la consolidación con un buen grado de fiabilidad: R2=0,80. Como resultado paralelo, destaca la formulación de una ecuación desarrollada por el autor de esta tesis, para calcular el volumen máximo de solución requerida para consolidar, por inmersión, un volumen determinado de madera.

quarta-feira, 18 de maio de 2011

Gravura rupestre ou alteração de um bloco de calcário?

Acabou de ser livremente disponibilizada online a seguinte tese de mestrado:

Anabela Gomes Carvalho, Gravura Pré-Histórica da Praia do Pedrógão e sua alteração, Faculdade de Ciências da Universidade de Lisboa, 2008.

Está, com acesso livre, aqui.

Resumo:

Neste trabalho pretendeu-se estudar os mecanismos de alteração observados e as estratégias a implementar para a conservação do bloco de calcário onde se identificou uma provável Gravura Rupestre da Pré-história recente. O bloco foi identificado numa gruta no afloramento rochoso da Praia do Pedrógão (Leiria). Trata-se de uma rocha que se encontrava solta, no interior de uma pequena cavidade de calcário, a inédita Gruta da Pedra. Os estudos efectuados, de natureza histórica, geológica e geomorfológica, foram complementados por trabalhos de campo, nomeadamente, de arqueologia e botânica. De forma a evitar o colapso total do bloco procedeu-se à conservação da peça. Para o efeito efectuaram-se estudos laboratoriais de caracterização mineropetrográfica, caracterização mineroquímica dos produtos de alteração, caracterização petrofísica e um ensaio de envelhecimento acelerado. Estes estudos ajudam a sustentar a hipótese de se tratar de uma rocha calcária, compacta, de cor cinzenta e textura homogénea muito fina, com tendência a ser pouco absorvente e mostrando uma moderada alteração face aos agentes de meteorização. Os produtos de alteração identificados poderão ser constituídos por halite (NaCl), gesso (CaSO4·2H2O), cainite/cenite (KMgClSO4·3H2O), bassanite (CaSO4·½H2O,) carnalite KMgCl3·6H2O e matéria orgânica (di-(2-ethylhexyll) ftalato).Considerando as patologias detectadas no bloco pétreo e nos afloramentos e rochas existentes na Praia do Pedrógão, a designada gravura rupestre parece corresponder a uma alteração devida a agentes meteóricos da rocha e não a uma alteração do bloco provocado por acção antrópica. Após a identificação das patologias do bloco elaborou-se a proposta de intervenção para mitigação dos problemas. Procedeu-se à conservação do bloco pétreo através da dessalinização por imersão total. Finalmente elaboraram-se as recomendações para melhor preservar a peça, tendo em consideração as condições do espaço de reserva onde irá ser acondicionada e depositada.