quinta-feira, 24 de maio de 2012

Tratado de miniatura


O seguinte tratado foi há pouco disponibilizado online, com acesso livre:

Trattato di Miniatura, Milano, 1783.

Embora não esteja assinado, trata-se da tradução italiana de uma obra de Claude Boutet.

Na folha de rosto diz: “Trattato di miniatura per imparare facilmente a dipingere senza maestro e la dichiarazione di molti segreti per fare i più bei colori; colla maniera di far l'oro brunito, l'oro in conghiglie, e la vernice della China quelli, che attendono allo studio delle fortificazioni, impareranno quì a miniare ogni sorta di pianta e di paese”.

Está aqui.

YOCOCU – Estudos sobre o património cultural online



Em tempos, dei conta aqui da publicação do seguinte volume e do seu conteúdo:

Andrea Macchia, Enrico Greco, Biagia Antonella Chiarandà, Nicoletta Barbabietola (ed.), YOCOCU. Contribute and Role of Youth in Conservation of Cultural Heritage, Rome, Italian Association of Conservation Scientist, 2011.

Neste momento o livro está disponível com acesso livre aqui.

Restaurator, vol. 33, n.º 2, 2012


Acabou de ser publicada a revista Restaurator, vol. 33, n.º 2, de 2012.

Índice:
  • Ira Rabin, Oliver Hahn, Dead Sea Scrolls Exhibitions around the World: Reasons for Concern, p. 101
  • Trudy S. Kawami, Ted Stanley, John C. Huntington, The Paper Scrolls from a Consecration Deposit in a Hollow, Dry Lacquer Chinese Buddha in the Arthur M. Sackler Foundation Collection, p. 122
  • Antonio C. A. da Costa, Lucia A. S. Lino, Ozana Hannesch, David W. Grattan, Practical Applications of Sebera's Isoperms for Estimating the Impact on Permanence of the Transfer of Important Archival Documents to More Suitable Storage Conditions, p. 156
  • Viera Jancovicová, Bohuslava Havlínová, Jarmila Mináriková, Jozef Hanus, Impact of Stabilizing Procedures on Acidic Paper, p. 179
  • Vera Lory, Francisca Figueira, António João Cruz, Comparative study of washing treatments for pastel drawings, pp. 199-219

quarta-feira, 23 de maio de 2012

Os processos dos artistas – tecnologia e interpretação

Foi há pouco publicado o seguinte volume, que contém as comunicações apresentadas no 4.º encontro do grupo Art Technological Source Research (ATSR), do ICOM-CC, que decorreu em Viena em 2010:

Sigrid Eyb-Green, Joyce H. Townsend, Mark Clarke, Jilleen Nadolny, Stephanos Kroustallis (ed.), The Artist's Process. Technology and Interpretation, London, Archetype Publications, 2012.

Índice:
  • Nicholas Eastaugh, From source to chronology: studies on macro-scale behaviour in art technology, pp. 1-9
  • Timea Tallian, Living sources: experts, masters and practitioners, pp. 10-17
  • Ad Stijnman, Some thoughts on realia: material sources for art technological source research, pp. 18-20
  • Rocio Bruquetas, Stefanos Kroustallis, Judging art: lawsuits involving the painter and sculptor Alonso Berruguete as sources for art technology, pp. 21-26
  • Mark Clarke, Reworking and reuse: adaptation and use in workshop texts, pp. 27-31
  • Ad Stijnman, A short-title bibliography of the Secreti by Alessio Piemontese, pp. 32-47
  • Doris Oltrogge, Theophilus: a methodological approach to reading an art technological source, pp. 48-53
  • Mark Clarke, A unique 12th-century illuminator's treatise: an original composition incorporated in the Brussels Compendium artis picturae, pp. 54-59
  • Catarina Miguel, Adelaide Miranda, Marisa Oliveira, Maria João Melo, Mark Clarke, 'The book on how one makes colours of all shades in order to illuminate books' revisited, pp. 60-66
  • Sabine Formánek, A glimpse of the Renaissance: colours and geometrical patterns on a southern German game board of the late 16th century, pp. 67-71
  • Tamar Davidowitz, Tonny Beentjes, Joosje van Bennekom, Sara Creange, Identifying 16th-century paints on silver using a contemporary manuscript, pp. 72-78
  • Christoph Krekel, Helena Fuertes, Saffron for purity: raw materials for the production of coloured glazes in 16th-century German recipes, pp. 79-83
  • Manfred Koller, An unknown art technological source for Austrian Baroque art: the diaries of Abbot Hieronymus Übelbacher of Dürnstein for 1710-40, pp. 84-89
  • Agnès Le Gac, Ana Isabel Seruya, Jean Bleton, Sung Voduy, José Carlos Frade, Raised decorations applied to Baroque polychrome sculpture in Coimbra, Portugal: the production of painter-gilders or sculptors?, pp. 90-111
  • Maartje Stols-Witlox, Luc Megens, Leslie Carlyle, 'To prepare white excellent...': reconstructions investigating the influence of washing, grinding and decanting of stack-process lead white on pigment composition and particle size, pp. 112-129
  • Arie Wallert, De Groote Waereld in't Kleen Geschildert (The Big World Painted Small)-, a Dutch 17th-century treatise on oil painting technique, pp. 130-137
  • Rocio Bruquetas, Sources for the study of pigments used by Goya and other 18th-century Spanish painters, pp. 138-146
  • Idelette van Leeuwen, Arie Wallert, Cecile Gombaud, Joana Pedroso, Instructions on the making of pastel crayons and their use in pastel painting: a manuscript in the Rijksmuseum, Amsterdam, pp. 147-157
  • Kathrin Kinseher, Ernst Berger and the late 19th-century Munich controversy over painting materials, pp. 158-166
  • Agathi Anthoula Kaminari, Athina Alexopoulou, Penelope Banou, Philip Miller Tate, Eileen M. Buckley-Dhoot, Reconstruction and imaging of copy press samples, pp. 167-171
  • Hartmut Kutzke, Biljana Topalova-Casadiego, Exploring an artist's practice: Edvard Munch's paint tubes, pp. 172-175
  • Devi Ormond, Teio Meedendorp, Muriel Geldof, Luc Megens, Kathrin Pilz, Interpreting Van Gogh's plein air painting practice: written sources versus painted image, pp. 176-183
  • Albrecht Pohlmann, Bernsteinlack, Vernis Vibert and Weimarweiss: the letters of Lyonel Feininger (1871-1956) as a key source for his painting technique, pp. 184-190
  • Rosa M. Gasol, A virtual colour reconstruction project for Romanesque wall painting in Sixena, Spain, pp. 191-192
  • Markus Santner, Wolfgang Baatz, Renata Burszan, Jörg Riedel, The painting process in the Bishop's Chapel in Gurk, Carinthia (Austria), pp. 193-194
  • Abbie Vandivere, In search of van Mander's primuersel: coloured intermediate layers in early 16th-century Netherlandish paintings, pp. 198-199
  • Ingalill Nyström, An approach to the analysis of Swedish painted wall hangings (1700-1870), p. 202
  • Borries Brakebusch, J.W. Schirmer's 19th-century use of grisaille underpainting, pp. 203-204
  • Silvia Garcia Fernández-Villa, Margarita San Andrés Moya, Selina Blasco, Industrial development of plastics and 20th-century art: new synergies, pp. 205-206
  • Joana Lia Ferreira, Maria João Melo, Ana Maria Ramos, Sabu colours: vinyl artists' paints from the 1960s, p. 207
  • Suvi Leukumaavaara, Seppo Hornytzkyj, Ole Kandelin's painting processes and materials, pp. 208-209
  • Anna Nualart Torroja, M. José González Madrid, Marina Mascarella Vilageliu, Marta Oriola Folch, Restoring Francesc Artigau's paintings from 1966, pp. 210-211
  • Mark Clarke, Ad Stijnman, Around Theophilus: an expert meeting towards new standards in Theophilus scholarship, pp. 215-217

Conservação preventiva em lugares de culto


Foi publicado o seguinte livro, que também está disponível na internet:

Conservación Preventiva en Lugares de Culto, Madrid, Ministerio de Educación, Cultura y Deporte, 2012.

Está aqui.

Índice:
  • Juan A. Herráez, Introducción a la conservación preventiva, p. 9
  • Olga Cantos Martínez, Medidas de conservación preventiva aplicadas históricamente en la ejecución y mantenimiento de obras de arte en lugares de culto, p. 11
  • Jaime Gómez, La seguridad en los lugares de culto, p. 15
  • Carlos Jiménez Cuenca, Plan Nacional de Catedrales: la conservación de los bienes inmuebles, p. 17
  • Marina Martínez de Marañón Yanguas, Los planes de protección de colecciones aplicados a los lugares de culto, p. 27
  • Miguel Ángel Rodríguez Lorite, Sobre la iluminación de un retablo mayor, p. 37
  • Guillermo Enríquez de Salamanca, María Teresa Gil Muñoz, Seguimiento y control de las condiciones microclimáticas en lugares de culto, p. 45
  • María Pía Timón Tiemblo, El tratamiento y consideración del patrimonio inmaterial en los lugares de culto, p. 55
  • Rocío Bruquetas Galán, Conservación preventiva en lugares de culto. Pintura de caballete, p. 61
  • Ana Carrassón López de Letona, La conservación preventiva de los retablos: propuestas de actuación, p. 65
  • José Luis Alonso Benito, Conservación preventiva de objetos metálicos en lugares de culto. Usar y conservar: sí es posible conjugar, p. 73
  • Teresa Martín, Conservación preventiva de fondos documentales. El monasterio de las Huelgas, p. 93
  • Mónica Enamorado Martínez, Conservación preventiva de textiles en lugares de culto, p. 99
  • Cristina Villar Fernández, La conservación preventiva de mobiliario, p. 105
  • Carmen Díaz Baruque, Conservación preventiva de órganos, p. 113
  • Ana García Sanz, Conservación preventiva en el Monasterio de las Descalzas Reales de Madrid, p. 179
  • José Ignacio Hernández Redondo, Aplicación de medidas de conservación preventiva en los pasos procesionales del Museo Nacional de Escultura, p. 185
  • Marco Antonio Garcés, La conservación preventiva de los monumentos dedicados al culto en Castilla y León, p. 195
  • José Félix de Vicente y Rodríguez, Preservación y conservación del patrimonio eclesiástico, p. 213

Museologia.pt, n.º 5, 2011

Depois de uma interrupção de algumas semanas, a primeira notícia sobre publicações surgidas recentemente é a da revista Museologia.pt, n.º 5, com data de 2011. Trata-se de um número dedicado aos museus nacionais. Publicada ainda pelo Instituto dos Museus e da Conservação, muito provavelmente este é o último número da revista.

Índice:

  • Célia Pilão, Património dos Antigos Hospitais de Lisboa: que Fazer com Esta Herança?, p. 10
  • Joana Amaral, A Área de Conservação e Restauro do Museu Nacional de Etnologia, p. 24
  • Fernando Real, Acerca da Sustentabilidade do Museu do Côa, p. 34
  • Mário Moura, Casa da Freira do Arcano. De Casa a Museu: Breve Reflexão sobre uma Experiência Museológica, p. 46
  • Jorge Alves dos Santos, A Parceria Como Forma de Articulação dos Museus da Rede Portuguesa de Museus, p. 58
  • Sofia Lapa, Primitivos Portugueses (1450-1550). O Século de Nuno Gonçalves, p. 68
  • Margarida Lima de Faria, Entrevista a José Luís Porfírio, p. 80
  • Raquel Henriques da Silva, Clara Frayão Camacho, Museus Nacionais, um Tópico Necessário, p. 86
  • João Leal, O Povo no Museu, p. 90
  • Manuel Bairrão Oleiro, Museus Nacionais. Um Olhar sobre o Seu Passado e Presente, p. 108
  • Paulo Henriques, O Museu Nacional de Arte Antiga: Necessidade da Visão de um Século, p. 122
  • Vozes do Terreno. Vocações e Missões dos Museus Nacionais, p. 134
  • Dominique Poulot, Les Musées Nationaux et les Usages du Passé, p. 166
  • María Bolaños, Nociones y Ficciones sobre los Museos Nacionales en España, p. 176
  • Judith Ingram, David Anderson, Amgueddfa Cymru - National Museum Wales: Having the Vision to Face Current Challenges, p. 184

sexta-feira, 13 de abril de 2012

Conservação de tapeçarias e bordados

O seguinte livro foi agora disponibilizado online com acesso livre:

The Conservation of Tapestries and Embroideries, Marina del Rey, The Getty Conservation Institute, 1989.

Reúne as comunicações apresentadas num encontro que se realizou no Institut Royal du Patrimoine Artistique, em Bruxelas, em 1987.

Está aqui.

Índice:

  • Juliette De boeck, Vera Vereecken, Tatiana Reicher, The Conservation of Embroideries at the Institut Royal du Patrimoine Artistique, p. 5
  • Mechthild Flury-Lemberg, The Restoration of the Antependium of the Musée Paul Dupuy in Toulouse, p. 11
  • Rotraud Bauer, The Burgundian Vestments, p. 17
  • Francesco Pertegato, Three Embroidered Pilaster Panels from the Church of San Pietro at Broni, p. 25
  • Marie Schoefer, Eric Houpeaux, Restoration of a Seventeenth-Century Chasuble at the Musee Historique des Tissus in Lyons, p. 33
  • Marie Schoefer, Denise Lestoquoit, The Restoration of a Twelfth-Century Liturgical Sandal at the Musée Historique des Tissus in Lyons, p. 41
  • Stephen Cousens, Second Sight: Further Investigation into the Construction of Ecclesiastical Embroideries and Tapestries, p. 49
  • Nobuko Kajitani, Conservation Maintenance of Tapestries at The Metropolitan Museum of Art, 1987, p. 53
  • Karen Finch, Tapestries: Conservation and Original Design, p. 67
  • André Brutillot, Conservation of a Fifteenth-Century Tapestry from Franconia, p. 75
  • Loretta Dolcini, The Tapestries of the Sala dei Duecento in the Palazzo Vecchio, p. 81
  • R. Bruce Hutchison, Gluttony and Avarice: Two Different Approaches, p. 89
  • Ksynia Marko, Two Case Histories: A Seventeenth-Century Antwerp Tapestry and an Eighteenth-Century English Soho Tapestry, p. 95
  • Yvan Maes, The Conservation/Restoration of the Sixteenth-Century Tapestry The Gathering of the Manna, p. 103
  • Juliette De boeck, Michelle De Bruecker, Chantel Carpentier, Kathrijn Housiaux, The Treatment of Two Sixteenth-Century Tapestries at the Institut Royal du Patrimoine Artistique, p. 113

O restauro de obras de arte na Europa cerca de 1800

Acabou de ser publicado um número extra-série da revista digital CeROArt – Conservation, exposition, Restauration d'Objets d'Art que tem como título: “La restauration des oeuvres d'art en Europe entre 1789 et 1815: pratiques, transferts, enjeux”.

A revista, com acesso livre, está aqui.

Índice:

  • Léonie Hénaut, Préface. Restauration, spoliations et controverses
  • Noémie Étienne, Introduction. La restauration en Europe de 1789 à 1815 : entre politique et philosophie
  • Francesca Lui, L'École de Bologne passée au crible. Déplacements, restaurations et mesures de protection des œuvres d'art à l'époque de Napoléon (1796-1815)
  • Natalia Gustavson, Retracing the restoration history of Viennese paintings in the Musée Napoléon (1809-1815)
  • Alice Hoppe-Harnoncourt, The Restoration of Paintings at the Beginning of the Nineteenth Century in the Imperial Gallery
  • Mariam Nikogosyan, The Restoration of Paintings at the Imperial Hermitage (Saint-Petersburg) at the Beginning of the 19th Century
  • Robert Skwirblies, Restoration of artworks in the Berlin royal picture collection between 1797 and 1830. Internationalization, professionalization, institutionalization
  • Cathleen Hoeniger, The Art Requisitions by the French under Napoléon and the Detachment of Frescoes in Rome, with an Emphasis on Raphael
  • Capucine Lemaître, Les premières sauvegardes de mosaïques antiques en France. Genèse et développement d'une pratique
  • Janusz Krawczyk, La question de l'authenticité des meubles et le problème de leur conservation dans le premier musée polonais de Pulawy
  • Claudia Keller, The Beholder's Hurt Feeling. Johann Heinrich Meyer's Critical Discussion of Restoration
  • Astrid Fendt, La non-restauration des statues antiques berlinoises à Paris

Studies in Conservation, vol. 57, n.º 2, 2012

Acabou de ser pubicada a revista Studies in Conservation, vol. 57, n.º 2, de 2012.

Índice:

  • Meili Yang, Amy M. Winkler, Justin Klein, Jennifer K. Barton, Using optical coherence tomography to characterize thick-glaze structure: Chinese Southern Song Guan glaze case study, pp. 67-75
  • Pia Gottschaller, Narayan Khandekar, Lynn F. Lee, Daniel P. Kirby, The evolution of Lucio Fontana's painting materials, pp. 76-91
  • Oscar Chiantore, Rebecca Ploeger, Tommaso Poli, Barbara Ferriani, Materials and techniques in the pictorial oeuvre of Lucio Fontana, pp. 92-105
  • Lei Yong, Copper trihydroxychlorides as pigments in China, pp. 106-111
  • Virginia Costa, Dominique de Reyer, Maria Betbeder, A note on the analysis of metal threads, pp. 112-115
  • Kate Bailey, A note on Prussian blue in nineteenth-century Canton, pp. 116-121

sábado, 31 de março de 2012

Conservar Património, n.º 13-14, 2011

Já começou a ser distribuído o n.º 13-14, com data de capa de Dezembro de 2011, da revista Conservar Património publicada pela ARP - Associação Profissional de Conservadores-Restauradores de Portugal.

Os resumos dos artigos e as figuras a cor (a edição em papel é a preto e branco) estão livremente disponíveis no site da revista.

Índice:

  • Miguel J. L. Lourenço, João Paulo Dias, Isabel Zarazúa Astigarraga, Acondicionamento de um conjunto de rolos chineses da colecção de Camilo Pessanha: uma solução alternativa, pp. 3-10
  • Víctor Manuel López-Menchero Bendicho, El desplazamiento de estructuras arqueológicas en España. Trasladar para conservar, conservar para difundir, pp. 11-26
  • Rosario Llamas, Abraham Reina, Study on application methods of three adhesives used in the consolidation of contemporary paintings, pp. 27-36
  • Miguel J. L. Lourenço, Isabel Zarazúa Astigarraga, João Paulo Dias, Conservação de um conjunto de pinturas e caligrafias chinesas da colecção de Camilo Pessanha: exemplo de uma abordagem “aquém-oriental”, pp. 37-57
  • Ana Fryxell, Isabel Ribeiro, Ana Margarida Cardoso, Ana Mesquita e Carmo, António Candeias, Estudo e tratamento da obra “Gauguin (o casamento)” de Álvaro Lapa: a problemática da limpeza em pinturas contemporâneas, pp. 59-68

sábado, 24 de março de 2012

A transformação da profissão do conservador-restaurador

A seguinte tese de mestrado está disponível online, com acesso livre:

Sílvia Cristina Carvalho Sá, A Transformação da Profissão do Conservador-restaurador. Um Estudo da Socialização e Construção das Identidades Profissionais, Lisboa, Instituto de Educação da Universidade de Lisboa, 2011.

Está aqui.

Resumo:

A Conservação e Restauro ocupa hoje um lugar preponderante na salvaguarda e recuperação do património. Vários factores impulsionaram a mudança que se tem vivido nas três últimas décadas, residindo principalmente na criação de programas de nível superior, acompanhados do reconhecimento legal da necessária competência técnica na direcção de obras ou intervenções e na progressiva valorização e visibilidade da profissão. O presente estudo procura apresentar uma incursão sobre o processo de socialização e construção da identidade profissional do conservador-restaurador face a este cenário de mudança. Na análise deste corpo profissional, após mapear os fundamentos teóricos que orientam a leitura da realidade em estudo, conduzidos particularmente no conceito de identidade profissional de Dubar (1997a), cuidaremos de apresentar alguns traços de percursos, obtidos através de narrativas biográficas orais, analisando a singularidade de cada trajectória profissional e traçando um panorama geral das tendências mais marcantes na dinâmica deste grupo profissional.

segunda-feira, 12 de março de 2012

Tecnologias ópticas aplicadas à Arte e à Arqueologia

A revista Applied Physics A: Materials Science & Processing, vol. 106, n.º 2, 2012, há pouco publicada, é um número temático dedidcado a “Optical Technologies in Art and Archaeology”.

Está disponível aqui [acesso condicionado].

Índice:

  • G. Filippidis, M. Massaouti, A. Selimis, E. Gualda, J. M. Manceau, S. Tzortzakis, Nonlinear imaging and THz diagnostic tools in the service of Cultural Heritage, pp. 257-263
  • Piotr Targowski, Magdalena Iwanicka, Optical Coherence Tomography: its role in the non-invasive structural examination and conservation of cultural heritage objects—a review, pp. 265-277
  • Izumi Nakai, Yoshinari Abe, Portable X-ray powder diffractometer for the analysis of art and archaeological materials, pp. 279-293
  • C. Miliani, F. Rosi, A. Daveri, B. Brunetti, Reflection infrared spectroscopy for the non-invasive in situ study of artists’ pigments, pp. 295-307
  • Haida Liang, Advances in multispectral and hyperspectral imaging for archaeology and art conservation, pp. 309-323
  • B. Kanngießer, W. Malzer, I. Mantouvalou, D. Sokaras, A. Karydas, A deep view in cultural heritage—confocal micro X-ray spectroscopy for depth resolved elemental analysis, pp. 325-338
  • Austin Nevin, Giuseppe Spoto, Demetrios Anglos, Laser spectroscopies for elemental and molecular analysis in art and archaeology, pp. 339-361
  • Deneckere, B. Vekemans, L. Van de Voorde, P. De Paepe, L. Vincze, L. Moens, P. Vandenabeele, Feasibility study of the application of micro-Raman imaging as complement to micro-XRF imaging, pp. 363-376
  • Loïc Bertrand, Laurianne Robinet, Mathieu Thoury, Koen Janssens, Serge Cohen, Sebastian Schöder, Cultural heritage and archaeology materials studied by synchrotron spectroscopy and imaging, pp. 377-396
  • Vivi Tornari, Elsa Tsiranidou, Eirini Bernikola, Interference fringe-patterns association to defect-types in artwork conservation: an experiment and research validation review, pp. 397-410
  • Ann Fenech, Matija Strlic, May Cassar, The past and the future of chromogenic colour photographs: lifetime modelling using near-infrared spectroscopy & enhancement using hypoxia, pp. 411-417
  • S. Siano, J. Agresti, I. Cacciari, D. Ciofini, M. Mascalchi, I. Osticioli, A. Mencaglia, Laser cleaning in conservation of stone, metal, and painted artifacts: state of the art and new insights on the use of the Nd:YAG lasers, pp. 419-446
  • Paraskevi Pouli, Mohamed Oujja, Marta Castillejo, Practical issues in laser cleaning of stone and painted artefacts: optimisation procedures and side effects, pp. 447-464

domingo, 11 de março de 2012

Tradução portuguesa do tratado sobre “A Divina Proporção”, de Pacioli

A seguinte tese de doutoramento está disponível online com aceso livre e, no essencial, consiste na tradução para português do famoso tratado de Luca Pacioli, escrito cerca de 1500, sobre as proporções artísticas.

Fabio Maia Bertato, A "De Divina Proportione" de Luca Pacioli (Tradução Anotada e Comentada), Campinas, Universidade Estadual de Campinas, 2008.

Trata-se da primeira tradução portuguesa.

Está aqui.

Métodos analíticos aplicados à Arte, Arqueologia e Ciência da Conservação

Ficou há pouco tempo disponível online a revista Analytical and Bioanalytical Chemistry, vol. 402, n.º 4, 2012, que parcialmente é dedicada ao tema “Analytical Techniques in Art, Archaeology and Conservation Science”.

Está aqui [com acesso condicionado].

Índice (dessa parte):

  • Oliver Hahn, Analytical techniques in art, archaeology and conservation science, p. 1411-1411
  • Polly Westlake, Panayiotis Siozos, Aggelos Philippidis, Chryssa Apostolaki, Brendan Derham, Agni Terlixi, Vasilios Perdikatsis, Richard Jones, Demetrios Anglos, Studying pigments on painted plaster in Minoan, Roman and Early Byzantine Crete. A multi-analytical technique approach, pp. 1413-1432
  • M. Oujja, C. Vázquez-Calvo, M. Sanz, M. de Buergo, R. Fort, M. Castillejo, Laser-induced fluorescence and FT-Raman spectroscopy for characterizing patinas on stone substrates, pp. 1433-1441
  • Marek Hoehse, Andrea Paul, Igor Gornushkin, Ulrich Panne, Multivariate classification of pigments and inks using combined Raman spectroscopy and LIBS, pp. 1443-1450
  • Giulia Bertolotti, Danilo Bersani, Pier Lottici, Marcella Alesiani, Thomas Malcherek, Jochen Schlüter, Micro-Raman study of copper hydroxychlorides and other corrosion products of bronze samples mimicking archaeological coins, pp. 1451-1457
  • Ana Martins, Lee Daffner, Ann Fenech, Christopher McGlinchey, Matija Strlic, Non-destructive dating of fiber-based gelatin silver prints using near-infrared spectroscopy and multivariate analysis, pp. 1459-1469
  • Ana Cabal Rodríguez, Diana Leyva Pernía, Olivier Schalm, Pierre Van Espen, Possibilities of energy-resolved X-ray radiography for the investigation of paintings, pp. 1471-1480
  • Pitarch, A. Ramón, A. Álvarez-Pérez, I. Queralt, Characterization of “oil on copper” paintings by energy dispersive X-ray fluorescence spectrometry, pp. 1481-1492
  • Timo Wolff, Ira Rabin, Ioanna Mantouvalou, Birgit Kanngießer, Wolfgang Malzer, Emanuel Kindzorra, Oliver Hahn, Provenance studies on Dead Sea scrolls parchment by means of quantitative micro-XRF, pp. 1493-1503
  • Georg Dietz, Thomas Ketelsen, Manfred Hoss, Olaf Simon, Carsten Wintermann, Timo Wolff, Ira Rabin, Oliver Hahn, The Egmont Master phenomenon: X-ray fluorescence spectrometric and paper studies for art history research, pp. 1505-1515
  • Marina Bicchieri, Michela Monti, Giovanna Piantanida, Flavia Pinzari, Simonetta Iannuccelli, Silvia Sotgiu, Lorena Tireni, The Indian drawings of the poet Cesare Pascarella: non-destructive analyses and conservation treatments, pp. 1517-1528
  • M. Maguregui, U. Knuutinen, J. Trebolazabala, H. Morillas, K. Castro, I. Martinez-Arkarazo, J. Madariaga, Use of in situ and confocal Raman spectroscopy to study the nature and distribution of carotenoids in brown patinas from a deteriorated wall painting in Marcus Lucretius House (Pompeii), pp. 1529-1539
  • F. Pinzari, P. Colaizzi, O. Maggi, A. Persiani, R. Schütz, I. Rabin, Fungal bioleaching of mineral components in a twentieth-century illuminated parchment, pp. 1541-1550
  • Masic, M. Chierotti, R. Gobetto, G. Martra, I. Rabin, S. Coluccia, Solid-state and unilateral NMR study of deterioration of a Dead Sea Scroll fragment, pp. 1551-1557
  • Alenka Možir, Lee Gonzalez, Irena Kralj Cigic, Tim Wess, Ira Rabin, Oliver Hahn, Matija Strlic, A study of degradation of historic parchment using small-angle X-ray scattering, synchrotron-IR and multivariate data analysis, pp. 1559-1566
  • Valentina Pintus, Shuya Wei, Manfred Schreiner, UV ageing studies: evaluation of lightfastness declarations of commercial acrylic paints, pp. 1567-1584
  • Cacciari, D. Ciofini, M. Mascalchi, A. Mencaglia, S. Siano, Novel approach to the microscopic inspection during laser cleaning treatments of artworks, pp. 1585-1591

sábado, 10 de março de 2012

Studies in Conservation, vol. 57, n.º 1, 2012

Ainda não recebi o exemplar em papel, mas já há alguns dias que está online o 1.º número de 2012 da revista Studies in Conservation, do The International Institute for Conservation of Historic and Artistic Works (IIC), agora, desde este número, publicada pela Maney Publishing, com novo formato de página (A4) e com edição digital em simultâneo.

A edição digital está aqui [acesso condicionado].

Índice:

  • Ute Werner, Lyndsie S. Selwyn, Tom Stone, W. Ross McKinnon, Anne MacKay, Tara Grant, The removal of metal soaps from brass beads on a leather belt, pp. 3-20
  • Angel Justo-Estebaranz, Liz Karen Herrera, Adrian Duran, Belinda Sigüenza, Maria Carmen Jimenez de Haro, Oscar Laguna, Angel Justo, Analysis of the restoration of an historical organ: The case study of the Cavaille-Coll organ of La Merced Church in Burgos, Spain, pp. 21-28
  • Melanie Rimmer, David Watkinson, Quanyu Wang, The efficiency of chloride extraction from archaeological iron objects using deoxygenated alkaline solutions, pp. 29-41
  • Vincent L. Beltran, James Druzik, Shin Maekawa, Large-scale assessment of light-induced color change in air and anoxic environments, pp. 42-57

sexta-feira, 9 de março de 2012

A Adoração do Cordeiro Místico no Laboratório

Foi há pouco relativamente divulgado um excelente site intitulado “Closer to Van Eyck: Rediscovering the Ghent Altarpiece”, no qual são apresentados os resultados de um recente projecto, em que estiveram envolvidas diversas instituições, que teve como objectivo a avaliação do estado estrutural do retábulo da catedral de Gent de Van Eyck. Aí, de forma muito bem concebida, é apresentada documentação laboratorial, nomadamente macrofotografia, fotografia de infravermelho, fotografia de fluorescência de ultravioleta e radiografia, sobre essa obra marcante da pintura europeia do século XV. Toda essa documentação gráfica está disponível com uma resolução a que só muito raramente se tem acesso.

O site tem o endereço http://vaneyck.kikirpa.be/.

Além de outra documentação escrita, nomeadamente vários relatórios produzidos no âmbito do projecto (sobre caracterização material, estado de conservação e dendrocronologia), está disponível no site (num local onde talvez passe despercebido) uma das obras de referência dos estudos laboratoriais das obras de arte, até agora de difícil acesso:

Paul Coremans (ed.), L'Agneau Mystique au Laboratoire. Examen et traitement, De Sikkel, Anvers, 1953.

Esse livro, ao qual já aqui me tinha referido antes, está aqui.

International Journal of Conservation Science, vol. 3, n.º 1, 2012

Já está disponível online o 1.º número de 2012 da revista International Journal of Conservation Science, publicada pela Universidade Alexandru Ioan Cuza.

Está aqui, com acesso livre.

Índice:

  • R. Patel, J. Bingham, S. Daniel, S. Watkins-Kenney, A. Kennedy, The Determination of Polyethlylene Glycol and Water in Archaeological Wood using Infrared Spectroscopy and Stepwise Multiple Linear Regression, pp. 3-10
  • M.C. Timar, L. Gurau, M. Porojan, Wood Species Identification, a Challenge of Scientific Conservation, pp. 11-22
  • D. Aparaschivei, V. Vasilache, I. Sandu, A Study on Specific Archaeometric Characteristics of Garment Accessories found in the Ibida Site, Romania, pp. 23-32

Restaurator, vol. 33, n.º 1, 2012

Acabou de ser publicado o 1.º número de 2012 da revista Restaurator, dedicada sobretudo à conservação de documentos gráficos.

Está aqui [acesso condicionado].

Índice:

  • Douglas Goltz, Gregory Hill, Hyperspectral imaging of daguerreotypes, pp. 1-16
  • Joe Iraci, The effect of jewel cases on the stability of optical disc media, pp. 17-47
  • Kyujin Ahn, Gerhard Banik, Antje Potthast, Sustainability of Mass-Deacidification. Part II: Evaluation of Alkaline Reserve, pp. 48-75
  • Kristina Blaschke, Lubricants on vegetable tanned leather: effects and chemical changes, pp. 76-99

Degradação da pedra provocada por sais em edifícios antigos

Acabou de ser disponibilizada online a seguinte tese de mestrado.

João Miguel Linhares Carrilho da Maia Ferreira, Degradação da pedra provocada por sais em edifícios antigos, Porto, Faculdade de Engenharia da Universidade do Porto, 2011.

Está aqui, com acesso livre.

Resumo:

A cristalização de sais solúveis é um dos principais mecanismos de degradação de alguns materiais de construção, nomeadamente a pedra. Este mecanismo de deterioração é baseado na pressão exercida pela formação de sal nas estruturas porosas dos materiais, com aumento de volume, sendo dependente do tipo de sais envolvidos e do tamanho e arranjo dos poros. Quando a pressão excede a força interna do material e, particularmente, quando há ciclos de cristalização e de dissolução sucessivos em resposta aos níveis de flutuação da humidade, a deterioração dos materiais torna-se tipicamente aparente.

É, portanto, fundamental entender o fenómeno de cristalização e de dissolução dos sais, ou seja, conhecer as condições de cristalização de cada sal, em função da humidade relativa do ar e da temperatura do ar.

Para tal desenvolveu-se um trabalho experimental, utilizando-se quatro amostras de pedra (um calcário e três granitos), que consiste, numa primeira fase, em estudar a variação do coeficiente de absorção de água com e sem sais solúveis e, numa segunda fase, em determinar a humidade relativa de equilíbrio a uma dada temperatura de diferentes sais.

segunda-feira, 13 de fevereiro de 2012

Análise de resinas e aglutinantes utilizados em pintura antiga

Foi há pouco publicado e disponibilizado através da internet (não obstante a data de 2003) o seguinte livro:

Klaas Jan van den Berg, Analysis of Diterpenoid Resins and Polymers in Paint Media and Varnishes. With an Atlas of Mass Spectra, Amsterdam, Institute AMOLF, 2003.

Está aqui, com acesso livre.

Índice:

  • Mass spectrometric methodology for the analysis of highly oxidised diterpenoid acids in Old Master paintings. Part 1. GCMS studies
  • Mass spectrometric methodology for the analysis of highly oxidised diterpenoid acids in Old Master paintings. Part 2. LCMS and DTMS studies. Index for the Degree of Oxidation
  • Molecular characterisation of copaiba balsam as used in painting techniques and restoration procedures
  • Recognition of copals in aged resin/oil paints and varnishes; identification of copal in paintings of the Pre-Raphaelite Brotherhood
  • Cis-1,4-poly-b-myrcene; the structure of the polymeric